Aarding en grounding: wat er gebeurt als je jezelf aardt

Blootsvoets door het gras, slapen op een aardingslaken, werken met je hand op een aardingsmat: grounding is in een paar jaar uitgegroeid van een nichegewoonte tot iets waar veel mensen nieuwsgierig naar zijn. Online lees je er van alles over. Wij houden het bij wat je kunt uitleggen en zelf kunt meten: wat er natuurkundig gebeurt als je lichaam in verbinding staat met de aarde. Dat is interessanter dan je misschien denkt.

Wat is aarding?

Aarden betekent dat je iets via een geleider verbindt met de aarde. In huis gebeurt dat met de randaarde: de geel-groene draad in elk stopcontact met randaarde, die via de meterkast naar de aarding van je huis loopt. Komt er in een apparaat spanning op de behuizing, dan loopt de stroom via die draad weg en schakelt de aardlekschakelaar de groep uit.

Met grounding of earthing bedoelen mensen dat ze zichzelf aarden: buiten met blote voeten op de grond, binnen met een aardingsmat of -laken dat op diezelfde randaarde is aangesloten.

Wat gebeurt er als je jezelf aardt?

Een geleider die met de aarde verbonden is, krijgt dezelfde elektrische spanning als de aarde. Je lichaam geleidt, het bestaat voor het grootste deel uit water met opgeloste zouten, dus voor jou geldt hetzelfde. Sta je in verbinding met de aarde, dan is het spanningsverschil tussen jou en de aarde nul of heel dicht daarbij. Lading die zich op je opbouwt, vloeit weg.

Meestal sta je niet in die verbinding. Zolen van rubber of kunststof isoleren, net als een vloer van laminaat, vinyl of tapijt. Binnenshuis ben je elektrisch gezien dus een losse geleider. En daardoor gebeuren er twee dingen.

Waarom staat je lichaam binnen onder spanning?

Overal in huis lopen draden met wisselspanning: in de muren, naar de lampen, in het verlengsnoer onder je bureau en naast je bed. Om elke draad die onder spanning staat hangt een elektrisch veld, ook als er geen apparaat aan staat. Ben je in de buurt, dan neemt je lichaam een klein beetje van die spanning over. Dat heet capacitieve koppeling: jij en de draad vormen samen een soort condensator, zonder dat je iets aanraakt.

Je voelt er niets van. Hoeveel spanning het is, hangt af van hoe dicht je bij snoeren zit, of je apparaten geaard zijn en hoe je huis bedraad is. Zodra je jezelf aardt, zakt die spanning naar bijna nul, omdat de lading die het veld op je brengt meteen wegloopt.

Statische lading: de schok van de deurklink

Het tweede ken je van de deurklink of het portier van de auto. Loop je op een droge dag over tapijt, dan wrijven je zolen lading bij elkaar en kan je lichaam oplopen tot duizenden volts. Raak je dan metaal aan, dan springt die lading in één keer over: de vonk die je voelt.

Ben je geaard, dan bouwt die lading zich niet op. Daarom werkt de elektronica-industrie al tientallen jaren geaard. Wie aan chips en printplaten werkt, draagt een polsband met een snoer naar de aarde, met een weerstand van 1 megohm erin, zodat lading rustig wegvloeit in plaats van met een vonk. Een aardingsmat werkt volgens hetzelfde principe.

Hoe aard je jezelf binnen?

Buiten kan het met blote voeten op gras, zand of aarde. Binnen gebruik je een aardingsmat, -laken of -deken. Die zijn gemaakt van een geleidend materiaal, bijvoorbeeld stof met zilvervezel of PU-leer met een geleidende laag, en hebben een snoer dat je in een stopcontact met randaarde steekt. De stekker maakt alleen contact met de randaarde. Van de stroom uit het stopcontact maakt een aardingsmat geen gebruik, en er zitten geen elektronische onderdelen in.

Voor op je bureau hebben we de aardingsmat voor bureau en muis: een mat van 25 bij 30 centimeter van geleidend PU-leer, met een snoer van ongeveer 4,5 meter en een aardingsstekker. Je gebruikt hem gewoon als muismat, dus je hand ligt er vanzelf op terwijl je werkt.

Aardingsmat voor bureau en muis

Een mat van geleidend PU-leer voor op je bureau, met een snoer van ongeveer 4,5 meter en een aardingsstekker voor een stopcontact met randaarde.

Bekijk de aardingsmat

Is een aardingsmat veilig?

Een aardingsmat gebruikt geen stroom, maar hij zit via het snoer wel aan je elektrische installatie vast. Daarom gelden er een paar regels.

• Alleen in een stopcontact met randaarde. Zonder aarddraad in het stopcontact is er geen verbinding met de aarde, en doet een aardingsmat niets. Onze stekker past in stopcontacten van type E en F, zoals in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Elders, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, gebruik je een reisadapter waarin de randaarde is doorverbonden. Een verloopstekker, reisadapter of verdeeldoos moet de randaarde doorverbinden.
• Twijfel je, controleer dan je stopcontact. Dat doe je met een stopcontacttester, of je vraagt het een installateur.
• Gebruik het snoer dat erbij hoort. In een goed aardingssnoer zit een veiligheidsweerstand, net als in de polsband uit de elektronica. Die beperkt de stroom als er ergens in de installatie een fout optreedt. In het snoer van onze aardingsmat is dat 100 kΩ.
• Haal de stekker eruit bij onweer, en ook voordat je een aardingsproduct schoonmaakt.
• Maak hem schoon zoals de handleiding zegt. Een mat van PU-leer neem je af met een licht vochtige doek en schoon water, zonder alcohol of schoonmaakmiddel: die tasten de geleidende laag aan.

En aarding bij kristallen?

Bij kristallen betekent aarding iets anders: met beide benen op de grond staan, rustig en in het hier en nu. Stenen als hematiet en toermalijn worden daarom aardende stenen genoemd. Dat gaat niet over elektriciteit en heeft geen snoer nodig. Het is een eigen traditie, met een eigen taal.

Wat aarding niet is

Een koperen plaat zonder snoer is niet geaard. Hij geleidt net zo goed, maar er is geen weg naar de aarde, dus wat erop komt blijft op het metaal. De CopperWave, de koperen plaat die we voor de opstelling met de Multiwave Oscillator maken, is bewust niet geaard: geen snoer, geen stekker, en het koper zit in een kast van hard pvc met isolatiewaarde. Waarom, lees je in de blog over de CopperWave.

Ook afscherming is iets anders. Een kooi van Faraday houdt signalen tegen doordat hij helemaal omsloten is door geleidend materiaal. Daar gaat het om de omhulling, niet om een verbinding met de aarde. Hoe dat werkt, lees je in Wat is een kooi van Faraday?

Kort samengevat

Aarden is je verbinden met de aarde, zodat het spanningsverschil tussen jou en de aarde verdwijnt. Binnen staat je lichaam door de bedrading in huis vaak onder een kleine wisselspanning, en op droge dagen bouw je statische lading op. Geaard zakt die spanning naar bijna nul en vloeit de lading weg. Gebruik daarvoor altijd een stopcontact met randaarde en een snoer met veiligheidsweerstand.

Bronnen

• NEN 1010:2020+C1:2024, Elektrische installaties voor laagspanning.
• ANSI/ESD S1.1, Wrist Straps, EOS/ESD Association.

Laatst bijgewerkt: oktober 2026